Sosyal Medyadan Video İndirmek Yasal mı? Telif Hakkı İçin Sade Rehber

Bir videonun herkese açık olması, onunla her şeyin yapılabileceği anlamına gelmez. YouTube, TikTok, Instagram ya da X'teki bir videoyu kaydetmenin sorun olup olmadığı çoğunlukla üç şeye bağlıdır: videonun sahibi kim, onu ne için kullanacaksınız ve hangi ülkede yaşıyorsunuz.

Bu yazı genel bilgi amaçlıdır, hukuki tavsiye değildir. Yasalar ülkeden ülkeye değişir ve zamanla güncellenir. Özellikle ticari bir kullanım söz konusuysa bir avukata danışın.

Kısa cevap

Kendi videolarınızı ya da indirme izniniz olan videoları kaydetmenizde sorun yoktur. Başkasına ait, telif hakkıyla korunan bir videoyu izinsiz indirmek veya paylaşmak yasa dışı olabilir ve platformun kullanım koşullarını ihlal edebilir. Bu iki uç arasındaki gri alan ise yaşadığınız ülkenin hukukuna ve dosyayı nasıl kullandığınıza göre değişir.

Bir videonun sahibi kimdir?

Çoğu ülkede videoyu çeken ya da hazırlayan kişi, eser ortaya çıktığı anda telif hakkına sahip olur; tescil ya da © işareti gerekmez. Videoyu bir platforma yüklemek platforma onu gösterme lisansı verir, ama sahipliği ne platforma ne de izleyicilere devreder.

Tek bir videoda birden fazla hak katmanı olabilir: görüntünün kendisi, arkadaki müzik, hatta bir filmden alınmış sahne. Yükleyen kişi bunların bir kısmının sahibi, bir kısmının ise yalnızca lisans sahibi olabilir.

Genellikle sorun olmayan durumlar

Kendi içerikleriniz

Videoyu siz çekip paylaştıysanız bir kopyasını saklamanız normaldir: yedek almak, yönettiğiniz başka bir hesaba taşımak ya da kendi paylaşımlarınızdan derleme hazırlamak için. Tek uyarı: Platformun lisanslı müzik kütüphanesinden eklenen bir parça yalnızca o platformda kullanılmak üzere lisanslanmış olabilir.

İzin aldığınız videolar

İzin almak belirsizliğin büyük kısmını ortadan kaldırır. "Bu klibi kaynak göstererek kaydedip paylaşabilirsin" gibi kısa bir yazılı mesaj, tahminden çok daha güvenlidir; bu mesajı sonradan bulabileceğiniz bir yerde saklayın. Bir müşteri ya da arkadaşınız kendi videosunun linkini gönderip kaydetmenizi istediyse, bu o amaçla verilmiş bir izindir.

Kamu malı eserler ve Creative Commons

Kamu malı (public domain) eserler, koruma süresi dolduğu ya da sahibi haklarından vazgeçtiği için telif hakkı taşımaz. Türkiye dâhil birçok ülkede koruma, eser sahibinin ölümünden sonra 70 yıl sürer; bu yüzden sosyal medya videolarının neredeyse hiçbiri kamu malı değildir. "Herkese açık" ile "kamu malı" aynı şey değildir.

Creative Commons (CC) lisansları, üreticinin başkalarının neler yapabileceğini önceden belirtmesini sağlar. Örneğin YouTube'da yükleyiciler videoyu CC BY lisansıyla işaretleyebilir; bu lisans kaynak gösterilerek yeniden kullanıma izin verir. Diğer CC lisansları "ticari olmayan" (NC), "türetilemez" (ND) ya da "aynı lisansla paylaş" (SA) gibi şartlar ekler. Lisansı okuyun ve her şartına uyun.

Alıntı, şahsi kullanım ve adil kullanım: ülkeye göre farklar

Telif hakkına getirilen istisnalar ülkeden ülkeye epey farklıdır:

Türkiye: 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu, kaynak gösterilerek yapılan alıntıya (iktibas) ve kazanç amacı taşımayan şahsi kullanım için çoğaltmaya dar bir alan tanır. Bu çoğaltma, hak sahibinin meşru menfaatlerine haksız şekilde zarar vermemelidir.
Avrupa Birliği ve Birleşik Krallık: Geniş bir "adil kullanım" kavramı yoktur; alıntı, eleştiri ve inceleme, haber verme ve parodi gibi belirli istisnalar bulunur. Birçok AB ülkesi sınırlı özel kopyaya da izin verir, ancak genellikle kaynağın yasal olması şartıyla.
ABD: "Fair use" (adil kullanım) her olayda dört ölçüte göre değerlendirilir: kullanımın amacı, eserin niteliği, alınan bölümün miktarı ve orijinal eserin pazarına etkisi. Yorum, eleştiri ve eğitim bu kapsama girebilir; bir videoyu olduğu gibi yeniden paylaşmak genellikle girmez.

Her yerde benzer sorular önemlidir: Ne kadarını alıyorsunuz, üzerine kendinizden bir şey katıyor musunuz, bundan para kazanıyor musunuz ve kullanımınız orijinalin yerini mi tutuyor? Bu istisnaların hiçbiri garanti değildir.

Platform kuralları ayrı bir konudur

Telif hukuku bir katmandır, her platformun kullanım koşulları ise başka bir katman. Birçok platform indirmeyi kendi kaydetme ya da çevrimdışı izleme özellikleriyle veya izin olan durumlarla sınırlar. Bu koşulları ihlal etmek, hiçbir yasa çiğnenmemiş olsa bile hesabınıza yaptırım uygulanmasına yol açabilir. Koşullar değiştiği için güncel metne bakın.

Başkasının videosunu asla kendinizinmiş gibi yüklemeyin

Gerçek sorunların çoğu burada başlar. Başka bir üreticinin videosunu yeniden yüklemek, adını ya da kullanıcı adını kesip çıkarmak veya videoyu sizin çekmişsiniz gibi sunmak telif ihtarlarına, kaldırılan paylaşımlara, kapatılan hesaplara ve bazen hukuki taleplere yol açar. Üstelik o izlenmeleri hak eden kişinin emeğini de elinden alır. Kaynak göstermek bunu düzeltmez: Kaynak göstermek nezakettir, izin değildir.

Videoda kaynak nasıl gösterilir?

İzniniz ya da yeniden kullanıma izin veren bir lisans varsa:

Üreticinin adını ve kullanıcı adını yazın, örneğin "Video: Üretici Adı (@kullaniciadi)".
Yalnızca profile değil, orijinal paylaşımın kendisine link verin.
Creative Commons içeriklerde lisansın adını ve linkini ekleyin, örneğin "CC BY 4.0".
Ne değiştirdiğinizi yazın: "kırpıldı", "altyazı eklendi" gibi.
Kaynağı bir yoruma gizlemeyin; açıklamaya ya da ekrana yazın.

İndirmeden önce kısa kontrol listesi

Bu video benim mi, ya da açık bir iznim var mı?
Değilse, kamu malı mı veya kullanımıma izin veren bir lisansı var mı?
Dosyayı yalnızca izleyecek miyim, kısa bir bölümünü mü alıntılayacağım, yoksa yayımlayacak mıyım?
Bu kullanım yaşadığım ülkenin kurallarına ve platformun koşullarına uyuyor mu?
Bir bölümünü paylaşırsam üreticiyi belirtecek miyim?

Herhangi bir adımda emin değilseniz önce üreticiye sorun ya da indirmekten vazgeçin.

Vidizza'yı nasıl kullanmanızı bekliyoruz?

Vidizza, YouTube, TikTok, Instagram ve X'ten video kaydetmek için tarayıcıda çalışan ücretsiz bir araçtır. Linki kutuya yapıştırırsınız (ya da "Yapıştır" düğmesine dokunursunuz), İNDİR'e basarsınız; YouTube videolarında kaliteyi de siz seçersiniz. Araç meşru kullanımlar için tasarlandı: kendi paylaşımlarınızı yedeklemek, izin aldığınız klipleri kaydetmek ve açık lisanslı içerikleri saklamak. TikTok videoları filigransız kaydedilir; bu, kendi kliplerinizi başka bir platforma taşırken işe yarar, ama başkasına ait bir videonun sahibini değiştirmez.

Vidizza indirilen videoların kopyasını saklamaz; kaydettiğiniz içeriği nasıl kullandığınızın sorumluluğu size aittir. Kullanım Koşulları kullanıcılardan açıkça şunu ister: "Telif hakkı korumalı içerikleri izinsiz indirmemek." Platform başına saatlik limitler de hizmetin herkes için adil kalmasına yardımcı olur.

Sıkça sorulan sorular

Bir videoyu sadece çevrimdışı izlemek için indirmek yasal mı?

Ülkenize ve platforma bağlıdır. Bazı ülkeler şahsi kullanım için dar ve şartlı bir istisna tanır, bazıları tanımaz; birçok platform da indirmeyi kendi çevrimdışı özellikleriyle sınırlar. Emin değilseniz platformun kendi seçeneğini kullanın ya da üreticiye sorun.

Kaynak göstermek yeniden paylaşımı yasal hale getirir mi?

Hayır. Kaynak göstermek iyi bir alışkanlıktır ama izin ya da yeniden kullanıma açık bir lisans yerine geçmez.

Kendi TikTok veya Instagram videolarımı indirebilir miyim?

Genel olarak evet, çünkü ürettiğiniz içeriğin sahibi sizsiniz. Başka bir yerde paylaşmadan önce videodaki müziğin yalnızca o platform için lisanslanıp lisanslanmadığını kontrol edin.

Vidizza'yı kullanırken telif durumunu kim kontrol etmeli?

Siz. Vidizza bir videonun telif durumuna sizin yerinize karar veremez; sorumluluk reddi metninde de indirilen içeriğin telif durumunu kontrol etmenin kullanıcıya ait olduğu belirtilir.